تبیین فلسفی ساختارسازی حکومت ها مبتنی بر جغرافیای سیاسی (با تاکید بر ایران)

کشور (State) به عنوان موضوع اصلی در جغرافیای سیاسی حداقل از سه مولفه اساسی تشکیل شده است که عبارتند از: سرزمین، ملت، نظام سیاسی یا حکومت. سرزمین در حکم زیستگاه مشترک ملت و قلمرو جغرافیایی برای فرمانروایی حکومت است. ملت مجموعه انسانهای همبسته و مقیم در قلمرو سرزمین و برخوردار از حق ٓاب و گل و تابعیت است که از سؤيی مالک و صاحب اختیار سرزمین و از سؤيی دیگر منشا تشکیل حکومت و تعیین کننده چگونگی ٓان برای حاکمیت بر سرزمین است. حکومت یا نظام سیاسی انعکاس فرٓایند سازمان یابی سیاسی ملت در قلمرو جغرافیایی کشور است که فلسفه ٓان ملت، هم از حیث منشا تشکیل و تاسیس و هم از حیث ماموریت در اداره امور کشور و ملت و نیز حفظ موجودیت ٓان و نیز تامین نیازهای مادی و معنوی ملت می باشد. بنابراین ملت و سرزمین به عنوان واقعیتهای پایدار از موقعیت زیربنأيی، و حکومت از موقعیت روبنأيی برخوردارند.

 

حکومتها ناگریز از تعریف ساختار مناسب سازمانی در راستای ایفای نقش ذاتی و انجام ماموریتهای مزبور می باشند. سازمان یابی حکومتها ممکن است بر پایه فرٓایند تحلیل فلسفی و منطقی و یا بر پایه الگوبرداری از یکدیگر بویژه از حکومتهای پیشرو، و یا متاثر از متغیرهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و نیز غیر ٓان انجام پذیرد. ٓانچه مهم است این است که ساختار سازمانی حکومتها باید با ایفای نقش و ماموریت ذاتی ٓانها متناسب باشد در غیر اینصورت از انجام ٓان ناتوان بوده و با شکست روبرو خواهند شد. هر چند ساختار سازمانی مناسب به تنهایی کفایت از موفقیت یک حکومت نمی کند زیرا الزمه ٓان تناسب و همسویی مولفه مدیریت سیاسی یا سیستم عامل حکومت با ٓان از حیث اندیشه و عمل می باشد.

این مقاله سعی دارد با روش تحلیل فلسفی، بنیانهای جغرافیایی ساختار سازمانی حکومتها را مبتنی بر مولفه های اصلی کشور یعنی سرزمین، ملت و نظام سیاسی بیان کند تا از این طریق امکان دستیابی به الگوی علمی، عقالیی و منطقی ساختار حکومتها برای اداره بهینه کشورها فراهم ٓاید. در این رابطه بنیانهای ساختاری مبتنی بر مولفه سرزمین بر اساس ضرورتهای مدیریتی، و بنیانهای ساختاری مبتنی بر مولفه ملت بر اساس ضرورتهای تامینی، و بنیانهای ساختاری مبتنی بر مولفه نظام سیاسی بر اساس ضرورتهای سازمان یابی درونی حکومتها تبیین می شوند.

واژگان کلیدی: جغرافیای سیاسی، حکومت، کشور، ساختار سازمانی، سرزمین، ملت.

آخرین به روز رسانی جمعه, 08 آذر 1392